Tôi học được một đạo lý từ rất sớm

Tôi học được một đạo lý từ rất sớm.

Thứ tốt đẹp trên đời hiếm khi tự rơi xuống đầu mình.

Nếu đã không có ai thương, vậy thì phải tự biết giành lấy cơ hội.

Bảy tuổi, một người bác họ xa từ thành phố trở về quê, muốn chọn một đứa trẻ trong họ nhận làm con.

Em trai tôi nghe nói bác chỉ là người làm thuê cho một gia đình giàu có, lập tức ôm cột nhà khóc lóc.

“Con không đi!”

“Con mới không thèm làm con của người hầu!”

Tôi đứng bên cạnh, nhìn chiếc áo khoác sạch sẽ của bác, lại nhìn đôi giày da không dính một hạt bùn nào.

Rồi tôi chạy tới, ôm chặt lấy cánh tay bác.

“Bác nhận con được không?”

“Con ăn không nhiều đâu.”

“Con còn biết quét nhà, giặt quần áo, nhóm bếp.”

Tôi ngừng một chút, nhỏ giọng bổ sung:

“Quan trọng nhất là con rất dễ nuôi.”

“Chỉ cần đừng đ//á//nh con là được.”

Ngày hôm ấy, tôi rời khỏi căn nhà đã s//i//nh ra mình.

Từ một đứa con gái bị xem như món n//ợ, tôi trở thành con nuôi của quản gia nhà họ Tần.

Mười sáu năm sau.

Người thừa kế nhà họ Tần gặp t//a//i n//ạ//n nghiêm trọng.

Một chân không thể giữ được.

Cuộc hôn nhân đã định từ nhỏ cũng lập tức t//a//n thành mây khói.

Nhà gái trả lại nhẫn đính hôn ngay trong tuần anh xuất viện.

Cả nhà họ Tần chìm trong bầu không khí nặng nề.

Ba nuôi hỏi tôi:

“Con có bằng lòng lấy cậu ấy không?”

Tôi còn chưa kịp suy nghĩ kỹ, miệng đã nhanh hơn đầu.

“Con lấy.”

Người đàn ông trên xe lăn l//ạ//nh l//ù//ng nhìn tôi.

“Thương hại tôi?”

Tôi lắc đầu.

Anh m//ấ//t một chân.

Chứ tài sản nhà họ Tần có m//ấ//t đâu.

Tôi thương hại anh làm gì?

Tôi chỉ cảm thấy cơ hội này rất quen thuộc.

Giống hệt năm bảy tuổi.

Người khác không cần.

Thì tôi cần.

1.

Năm ấy bác Trần Đức Thành về quê vào đúng mùa gặt.

Cả con đường đất trong làng bị nắng nung đến trắng xóa.

Từ xa đã có trẻ con chạy vào sân nhà tôi hét lớn:

“Nhà bác Phúc ơi! Có ô tô tới!”

Cả nhà lập tức ùa ra.

Tôi cũng muốn nhìn.

Nhưng vừa đặt một chân qua cửa bếp, mẹ đã quay lại quát:

“Con bé kia, ai cho mày ra đây?”

Tôi lập tức rụt chân về.

Một chiếc xe màu đen dừng trước cổng.

Tôi không biết đó là xe gì.

Chỉ nhớ trên đầu xe có một biểu tượng sáng loáng, còn thân xe sạch đến mức phản chiếu được bóng người.

Ở cái làng mà nhà nào khá giả lắm mới có một chiếc xe máy, ô tô gần như là thứ chỉ xuất hiện trên tivi.

Bởi vậy thái độ của ba mẹ tôi đối với bác Thành nhiệt tình khác thường.

Mẹ b//ắ//t con gà mái béo nhất trong chuồng.

Con gà ấy đang đẻ đều.

Mấy hôm trước tôi chỉ vô tình làm nó chạy khỏi chuồng đã bị mẹ đuổi quanh sân bằng cây chổi.

Hôm nay bà lại tự tay c//ắ//t t//i//ế//t nó.

Đến bữa, cả nhà ngồi kín chiếc bàn gỗ trong gian giữa.

Bác Thành được một chiếc đùi gà.

Chiếc còn lại nằm trong bát em trai tôi, Nguyễn Gia Hưng.

Tôi đứng ngoài cửa nhìn thêm hai giây.

Mẹ lập tức phát hiện.

“Mày nhìn cái gì?”

“Muốn ăn à?”

Tôi vội lắc đầu.

“Không ạ.”

“Không thì còn đứng đó làm gì? Vào bếp rửa nồi đi.”

Bà chỉ về phía chiếc nồi lớn trên bếp.

“Trong nồi còn ít nước luộc gà. Lát nữa lấy cơm nguội hôm qua đổ vào mà ăn.”

“Đừng có đổ đi đấy.”

Tôi ngoan ngoãn đáp:

“Con biết rồi.”

Cơm từ tối qua đã hơi có mùi.

Nhưng đổ nước luộc gà nóng vào, ít nhất vẫn dễ nuốt hơn cơm trắng.

Tôi thấy như vậy đã khá tốt.

Bởi nếu tỏ vẻ không vui, rất có thể đến chỗ cơm ấy cũng chẳng còn.

Từ khi biết nhớ, tôi đã hiểu trong nhà này có vài quy tắc không cần ai dạy.

Gia Hưng làm vỡ bát, là vì tôi không biết trông em.

Gia Hưng ng//ã ngoài sân, là vì tôi không biết đỡ em.

Ba thua tiền ngoài quán rồi trở về, chỉ cần tôi xuất hiện trước mặt không đúng lúc, tôi cũng có thể ăn một cái t//á//t.

Mẹ cãi nhau với bà nội, không dám phản bác bà, quay đầu nhìn thấy tôi liền túm tai tôi mắng một trận.

Ban đầu tôi cũng từng khóc.

Tôi từng hỏi tại sao.

Sau đó tôi phát hiện hỏi càng nhiều thì càng bị đ//á//nh lâu.

Thế là tôi học được cách im lặng.

Người lớn đang tức giận thì cúi đầu.

Bị mắng thì nhận lỗi trước.

Có đồ ăn thì ăn nhanh.

Không có thì nhịn.

Quan trọng nhất là phải biết nhìn sắc mặt.

Nhờ vậy mà tôi lớn được đến bảy tuổi.

Hôm ấy, sau khi dọn bếp xong, tôi vốn định chui về căn phòng nhỏ phía sau.

Nhưng tiếng nói chuyện từ gian giữa truyền tới khiến tôi dừng chân.

Bác Thành nói:

“Anh chị cũng biết hoàn cảnh của tôi rồi.”

“Tôi đi theo ông cụ nhà họ Tần hơn hai mươi năm, quanh năm lo công việc trong nhà, đến tuổi này vẫn chưa cưới vợ.”

“Tôi nghĩ sau này già rồi cũng cần một đứa con bên cạnh.”

“Cho nên lần này về quê, tôi muốn nhận một đứa nhỏ trong họ.”

Tôi ngồi xuống dưới cửa sổ.

Trong phòng yên tĩnh vài giây.

Sau đó mẹ tôi hỏi:

“Anh đang nhắm đứa nào?”

Bác Thành cười.

“Gia Hưng.”

Tay tôi đang nhặt củi bỗng khựng lại.

Quả nhiên.

Chuyện tốt vẫn luôn thuộc về em trai.

Tôi chẳng thấy bất ngờ.

Gia Hưng được nuôi trắng trẻo, quần áo không bao giờ có miếng vá.

Nó còn được ba cho đi học mẫu giáo ở thị trấn.

Còn tôi chỉ biết viết tên mình vì từng đứng ngoài cửa lớp nhìn lén người khác học.

Nếu phải chọn một đứa trẻ đem lên thành phố, người bình thường đương nhiên sẽ chọn nó.

Không hiểu sao tôi lại thấy nhẹ nhõm.

Nếu Gia Hưng đi rồi…

Có phải trong nhà sẽ yên tĩnh hơn không?

Không còn ai cố tình đổ nước xuống sàn rồi gọi mẹ tới bảo tôi lười biếng.

Không còn ai giấu dép của tôi, sau đó cười khi tôi bị ba mắng.

Biết đâu ba mẹ chỉ còn một đứa con bên cạnh, lâu dần sẽ nhớ ra tôi cũng là con của họ.

Tôi ôm bó củi, ngồi trong bếp cười một mình.

Nhưng niềm vui ấy chỉ kéo dài chưa đầy vài phút.

Ba hỏi:

“Nhận rồi thì đổi họ luôn à?”

“Không nhất thiết.”

Bác Thành đáp:

“Chuyện này có thể bàn.”

Ba im lặng.

Mẹ lại hỏi điều bà quan tâm hơn:

“Anh Thành, nghe nói nhà anh làm việc giàu lắm phải không?”

“Không phải nhà tôi.”

Bác Thành sửa lại.

“Là nhà họ Tần.”

“Thì cũng thế cả.”

Mẹ cười.

“Anh đi ô tô về thế này, chắc trên thành phố sống sung sướng lắm. Gia Hưng theo anh, sau này có được làm thiếu gia không?”

Bác Thành bật cười.

“Chị hiểu nhầm rồi.”

“Chiếc xe ngoài kia là xe của nhà họ Tần. Tôi chỉ được giao dùng khi đi làm việc.”

“Tôi là quản gia, nhận lương của người ta.”

“Nếu Gia Hưng theo tôi, tôi có thể cho nó ăn học tử tế, không thiếu quần áo, sách vở. Sau này nó có năng lực thì tôi cũng sẽ tìm đường cho nó.”

“Nhưng thiếu gia?”

“Không đến lượt chúng ta.”

Nụ cười trên mặt mẹ nhạt đi.

Bà nội ngồi bên cạnh nghe đến đây liền đặt mạnh bát xuống.

“Thế chẳng phải vẫn là đi hầu người ta à?”

Bác Thành cau mày.

“Bây giờ không còn thời đại nào rồi mà bác còn nói hầu hạ?”

“Quản gia cũng là công việc.”

Bà nội hừ một tiếng.